خبرگزاری حوزه | مجتبی قانونی، هنرمند هنرهای تجسمی، در گفتوگو با خبرگزاری حوزه با بیان اینکه هنر همواره یکی از پایههای اصلی شکلگیری هویت ایرانی بوده است اظهار کرد: هنر در طول تاریخ نه تنها از زندگی مردم جدا نشده، بلکه بخشی از ساختار زیستی و فرهنگی آنان بوده و همچنان نقش تعیینکنندهای در شکلدهی به احساسات جمعی دارد.
قانونی در ادامه، با اشاره به حضور پرشمار مردم در خیابانها و اجتماعات عمومی برای حمایت از کشور و محکومیت تجاوز دشمنان، بیان کرد: این همدلی گسترده پیام بسیار مهمی برای جامعه هنری دارد. مردم نشان دادند که وقتی صحبت از هویت ملی و حفظ عزت کشور است، همه اختلافها کنار گذاشته میشود. مطالعات و مشاهدات ما طی این شبها نشان میداد که جامعه امروز به شکل محسوسی هوشیارتر شده و حضور مردم در صحنه، بسیاری از تحلیلهای دشمن را که روی جدایی مردم از کشور حساب کرده بودند، برهم زد. یکی از اتفاقات ارزشمند این روزها، شکلگیری دوباره اعتمادبهنفس جمعی بود؛ حسی که بسیاری آن را از دست رفته میدانستند.
وی افزود: حدود هفتاد شب در موکب هنر و رسانه مستقر بودهاند و همین حضور پیوسته باعث شد با دقت بیشتری خواستهها و سطح آگاهی مردم را مشاهده کنند. درخواستهای مردم برای تولید آثار هنری، چه به صورت یادداشت، چه پوستر یا کاریکاتور، نشان میداد که جامعه امروز درک عمیقتری از مسائل سیاسی و فرهنگی پیدا کرده است.
قانونی درباره تجربه ارتباط مستقیم با مردم در طول این شبها توضیح داد: در میدان و میان جمعیت میدیدیم که هرکس به اندازه توانش احساس مسئولیت میکند. حضور فقط محدود به گروهی خاص نبود؛ نوجوانان، خانوادهها، کارگران، دانشجویان، همه سهم خود را ادا میکردند. این نوع همراهی یادآور مقاطع تاریخی است که ملت ایران با وجود تفاوتها توانستهاند برای یک هدف مشترک متحد شوند. این سرمایه اجتماعی چیزی نیست که بتوان بهسادگی برای آن جایگزینی یافت.
وی ادامه داد: در کنار مردم ایران، حضور و همراهی برخی ملتهای منطقه نیز چشمگیر بود. کشورهایی مانند عراق، لبنان و یمن که ایران در سالهای گذشته کنارشان بوده، در این روزها با موکبها و فعالیتهای فرهنگی خود به مردم ایران ابراز همراهی کردند. این همراهی نشان میدهد روابط میان مردم منطقه تنها یک رابطه سیاسی نیست، بلکه پیوندی انسانی و عاطفی است که در روزهای دشوار خود را بروز میدهد.
این هنرمند درباره نقش هنرهای تجسمی در چند ماه اخیر نیز گفت: هنرمند ابزار اثرگذاریاش هنر اوست. ما در این مدت کاریکاتور، نقاشی، خوشنویسی و طرحهای گرافیکی تولید میکردیم و واکنش مردم، بهویژه نسل جدید، نشان میداد که تصویر همچنان سریعترین و تأثیرگذارترین شیوه انتقال پیام است. هرگاه اثری در دست مردم قرار میگرفت، بخشی از فضای تجمعات میشد و افراد نسبت به آن احساس مالکیت پیدا میکردند.
قانونی تأکید کرد: در گذشته نیز هنر در بزنگاههای اجتماعی همیشه نقشی تعیینکننده داشته و امروز همان روند ادامه دارد. یک سرود، یک تصویر یا یک طرح مفهومی میتواند احساسات جمعی را نمایان کند. به همین دلیل بسیاری از آثار تجسمی تولیدشده در این مدت با استقبال گسترده در فضای مجازی مواجه شد و میلیونها بازدید گرفت.
قانونی درباره وظایف مسئولان فرهنگی توضیح داد: نقش مدیر فرهنگی هدایت هنرمند نیست، بلکه ایجاد بستر برای خلاقیت و تولید آثار است. اگر زیرساخت فراهم باشد، هنرمندان خودشان بهترین مسیر را پیدا میکنند و نیازی به دخالت مستقیم نیست.
وی با اشاره به اینکه در ماههای اخیر نوعی بیداری اجتماعی شکل گرفته، گفت: برخی افراد شاید درگیر دغدغههای شخصی بودند و از مسائل اجتماعی فاصله گرفته بودند، اما اتفاقات اخیر باعث شد دوباره نوعی توجه و احساس مسئولیت عمومی شکل بگیرد. هنر نقش مهمی در تقویت این حس مشترک دارد. یک تصویر یا یک اثر هنری میتواند نماد یک جریان اجتماعی شود و مردم را در کنار هم قرار دهد.
این هنرمند درباره جایگاه هنرهای تجسمی در ثبت مقاطع تاریخی اظهار کرد: نقاشیها، پوسترها، کاریکاتورها و دیوارنگارهها میتوانند رویدادهای مهم هر دوره را در حافظه جمعی ثبت کنند. امروز حجم زیادی از آثار درباره چهرههای مقاومت و رویدادهای سیاسی تولید میشود که بدون شک در آینده بهعنوان اسناد تصویری این دوره شناخته خواهند شد.
وی همچنین به هنر شهری اشاره کرد و افزود: بسیاری از نمادها و المانهایی که این روزها در سطح شهرها نصب میشود حامل مفاهیمی مانند ایستادگی، مقاومت و هویت ملی هستند. از طرفی، درگیر کردن دانشجویان و دانشآموزان در پروژههای هنری نیز ظرفیت مهمی است که میتواند نسل جدید را با این جریان همراه کند.
قانونی درباره استفاده از الگوهای ملی و اسطورههای ایرانی در آثار هنری گفت: بازگشت به شخصیتهای اسطورهای یک اتفاق مبارک است، زیرا این چهرهها بخشی از ریشه فرهنگی ما هستند. بسیاری از آثار این روزها با ترکیب اسطورههای ایرانی و موضوعات روز توانستهاند ارتباط میان نسل جدید و میراث فرهنگی را تقویت کنند. نمونه بارز آن، اثری بود که رستم را در حال پایین کشیدن یک جنگنده دشمن نشان میداد؛ طرحی که با استقبال گسترده مخاطبان مواجه شد.
قانونی درباره مسئله روایتگری نیز بیان کرد: امروز بخش مهمی از تحولات در عرصه روایت رخ میدهد. نسل جدید تجربهای از جنگ و برخی حوادث تاریخی ندارد و هنر و رسانه میتوانند روایت درست را به زبان قابل فهم به آنان منتقل کنند. اگر هنر در میدان روایت حضور نداشته باشد، روایتهای دیگر جای آن را میگیرد. به همین دلیل مسئولیت هنرمندان در این دوره سنگینتر از گذشته است.
وی در ادامه توضیح داد: برخلاف تصورهای رایج، نسل امروز بسیار هوشیار و تحلیلگر است. ما در این مدت بارها دیدیم که نوجوانان و جوانان با یک پوستر یا طرح ساده رابطه عمیقی برقرار میکنند و آن را با افتخار در تجمعات به دست میگیرند. این نسل در جستوجوی هویت است و هنر میتواند زبان مشترک میان او و ریشههای فرهنگی کشور باشد.
این هنرمند در پایان تأکید کرد: بزرگترین دستاورد این ماهها، بازگشت هنر به بطن جامعه بود. شاید در سالهای اخیر هنر کمی از فضای عمومی فاصله گرفته بود، اما اکنون دوباره مشخص شد که مردم چقدر به آثار هنری نیاز دارند و چگونه از طریق آن احساسات خود را بیان میکنند. تجربه حضور شبانهروزی میان مردم نگاه او را نسبت به مسئولیت اجتماعی هنرمند عمیقتر کرده است؛ هنرمند تنها خالق اثر نیست، بلکه میتواند امید، وحدت و آگاهی را به جامعه تزریق کند.
انتهای پیام
نظر شما